{"id":8413,"date":"2024-08-05T18:54:00","date_gmt":"2024-08-05T21:54:00","guid":{"rendered":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/?p=8413"},"modified":"2024-09-09T19:29:40","modified_gmt":"2024-09-09T22:29:40","slug":"questao-129-enem-2019","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/questao-129-enem-2019\/","title":{"rendered":"Quest\u00e3o 129 \u2013 ENEM 2019"},"content":{"rendered":"\n<p>Um dos par\u00e2metros de controle de qualidade de polpas de frutas destinadas ao consumo como bebida \u00e9 a acidez total expressa em \u00e1cido c\u00edtrico, <strong>que corresponde \u00e0 massa dessa subst\u00e2ncia em 100 gramas de polpa de fruta. O \u00e1cido c\u00edtrico \u00e9 uma mol\u00e9cula org\u00e2nica que apresenta tr\u00eas hidrog\u00eanios ioniz\u00e1veis (\u00e1cido tripr\u00f3tico)<\/strong> e massa molar 192 g mol<sup>\u22121<\/sup>. O quadro indica o valor m\u00ednimo desse par\u00e2metro de qualidade para polpas comerciais de algumas frutas.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"477\" height=\"267\" src=\"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/image-142.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8414\" style=\"width:347px;height:auto\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/image-142.png 477w, https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/image-142-300x168.png 300w\" sizes=\"(max-width: 477px) 100vw, 477px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>A acidez total expressa em \u00e1cido c\u00edtrico de uma amostra comercial de polpa de fruta foi determinada.&nbsp; <strong>No procedimento, adicionou-se \u00e1gua destilada a 2,2 g da amostra e, ap\u00f3s a solubiliza\u00e7\u00e3o do \u00e1cido c\u00edtrico, o s\u00f3lido remanescente foi filtrado. A solu\u00e7\u00e3o obtida foi titulada com solu\u00e7\u00e3o de hidr\u00f3xido de s\u00f3dio 0,01 mol L<sup>\u22121<\/sup>, em que se consumiram 24 mL da solu\u00e7\u00e3o b\u00e1sica (titulante).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-small-font-size\">&nbsp;BRASIL. Minist\u00e9rio da Agricultura e do Abastecimento. <strong>Instru\u00e7\u00e3o<br>&nbsp;normativa n. 1, de 7 de janeiro de 2000.<\/strong> Dispon\u00edvel em:<br>&nbsp;www.agricultura.gov.br. Acesso em: 9 maio 2019 (adaptado).<\/p>\n\n\n\n<p>Entre as listadas, a <strong>amostra analisada pode ser de qual polpa de fruta?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>A) Apenas caju.<\/p>\n\n\n\n<p>B) Apenas maracuj\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>C) Caju ou graviola.<\/p>\n\n\n\n<p>D) Acerola ou cupua\u00e7u.<\/p>\n\n\n\n<p>E) Cupua\u00e7u ou graviola.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-large-font-size\"><strong>Solu\u00e7\u00e3o<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Inicialmente, vamos calcular a quantidade em mol de base (NaOH) utilizada na titula\u00e7\u00e3o. Sabemos que o volume de base utilizado foi de 24 mL e a concentra\u00e7\u00e3o do NaOH \u00e9 de 0,01 mol\/L. Portanto, podemos calcular da seguinte forma:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-vertical is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-fe9cc265 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p><strong>VOLUME&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; MOL<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1000 mL &#8212;&#8212;&#8212;&#8211; 0,01 mol de NaOH<\/p>\n\n\n\n<p>24 mL &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; x mol de NaOH<\/p>\n\n\n\n<p><strong>x = 0,00024 mol de NaOH (ou 2,4 x 10<sup>-4<\/sup> mol)<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Sabendo que o \u00e1cido c\u00edtrico (representado por H<sub>3<\/sub>A) \u00e9 tripr\u00f3tico, com 3 hidrog\u00eanios ioniz\u00e1veis, podemos propor a seguinte rea\u00e7\u00e3o de neutraliza\u00e7\u00e3o balanceada:<\/p>\n\n\n\n<p>BASE + \u00c1CIDO \u2192 SAL + \u00c1GUA<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3 NaOH <sub>(aq)<\/sub> + H<sub>3<\/sub>A <sub>(aq)<\/sub> \u2192 Na<sub>3<\/sub>A <sub>(aq)<\/sub> + 3 H<sub>2<\/sub>O <sub>(l)<\/sub><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Isso significa que para neutralizar 1 mol de \u00e1cido (H<sub>3<\/sub>A), s\u00e3o necess\u00e1rios 3 mol de base (NaOH). A partir disso, \u00e9 poss\u00edvel calcular a quantidade em mols de \u00e1cido c\u00edtrico presente em 2,2 g da amostra da polpa de fruta:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-vertical is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-fe9cc265 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p>3 mol de NaOH &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;- 1 mol de \u00e1cido c\u00edtrico<\/p>\n\n\n\n<p>2,4 x 10<sup>-4<\/sup> mol de NaOH &#8212;&#8212;- y mol de \u00e1cido c\u00edtrico<\/p>\n\n\n\n<p><strong>y = 8 x 10<sup>-5<\/sup> mol de \u00e1cido c\u00edtrico (ou 0,00008 mol)\u00a0<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Transformando a quantidade em mol para massa:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-vertical is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-fe9cc265 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>MOL&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; MASSA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1 mol do \u00e1cido &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; 192 g<\/p>\n\n\n\n<p>8 x 10<sup>-5<\/sup> mol do \u00e1cido &#8212;&#8212;- m<\/p>\n\n\n\n<p><strong>m = 0,01536 g de \u00e1cido c\u00edtrico.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>A partir do c\u00e1lculo anterior, sabemos que em 2,2 g da polpa da fruta tem-se 0,01536 g de \u00e1cido c\u00edtrico. Logo, a massa de \u00e1cido presente em 100 g da polpa ser\u00e1 de:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-vertical is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-fe9cc265 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p><strong>MASSA DA POLPA&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; MASSA DO \u00c1CIDO<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2,2 g &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211; 0,01536 g<\/p>\n\n\n\n<p>100 g &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;- z<\/p>\n\n\n\n<p><strong>z = 0,69 g (valor da acidez total em 100g de polpa)<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Conforme a tabela fornecida e os c\u00e1lculos realizados, o valor m\u00ednimo da acidez total para as polpas de fruta deve ser de 0,69 g a cada 100 g de amostra. Amostras que apresentam valor m\u00ednimo de acidez maior que o calculado n\u00e3o devem ser consideradas. Com isso, conclu\u00edmos que a amostra analisada pode ser de caju ou graviola.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alternativa C<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Um dos par\u00e2metros de controle de qualidade de polpas de frutas destinadas ao consumo como bebida \u00e9 a acidez total expressa em \u00e1cido c\u00edtrico, que corresponde \u00e0 massa dessa subst\u00e2ncia em 100 gramas de polpa de fruta. O \u00e1cido c\u00edtrico \u00e9 uma mol\u00e9cula org\u00e2nica que apresenta tr\u00eas hidrog\u00eanios ioniz\u00e1veis (\u00e1cido tripr\u00f3tico) e massa molar 192 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":8414,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,19],"tags":[],"area-do-conhecimento":[116,120],"assunto":[],"class_list":["post-8413","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-questoes-do-enem","category-19","area-do-conhecimento-ciencias-da-natureza-e-suas-tecnologias","area-do-conhecimento-quimica"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8413","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8413"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8415,"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8413\/revisions\/8415"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8413"},{"taxonomy":"area-do-conhecimento","embeddable":true,"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/area-do-conhecimento?post=8413"},{"taxonomy":"assunto","embeddable":true,"href":"https:\/\/xequematenem.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/assunto?post=8413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}